Interview met Ira von Harras

Ira von Harras is directeur van de Zeeuwse Milieufederatie. Zij vertelt over de impact van meer mensen en meer bedrijvigheid op de natuur in Zeeland.

Kunnen we de Zeeuwse natuur presenteren als een van de aantrekkingspunten van Zeeland zonder dat ze wordt overbelast?

“De Zeeuwse natuur is in de hele provincie te beleven, van achtertuin tot schoolplein en van bos tot deltawater. Het is een bron van ontspanning, inspiratie en activiteit voor de Zeeuwen zelf en een magneet voor toeristen uit binnen- en buitenland. Wij pleiten in Zeeland 2050 dan ook voor een ‘natuurinclusieve samenleving’. Dat betekent dat we de Zeeuwse aarde en wateren niet uitputten, maar de natuurlijke rijkdom van het Deltagebied juist vergroten en geen keuzes meer maken waar we later spijt van krijgen. De Zeeuwse natuur moet ontspannen aanvoelen en mag nooit de indruk geven alsof ze onder de voet gelopen wordt. Dat kan betekenen dat als het aantal inwoners en bezoekers groeit, de beleefbare ruimte automatisch moet meegroeien. Dat kan door afspraken te maken over een minimaal aantal vierkante meters natuur per inwoner, maar ook door slimme keuzes te maken en functies te combineren. Denk bijvoorbeeld aan het inrichten van nieuwe natuurlijke zones langs de kust die waterveiligheid verhogen én tegelijkertijd een recreatieve functie kunnen vervullen.”

Een robuuste natuur is de basis voor groei

Is de Zeeuwse natuur interessant om in te investeren?

“Een rijke, robuuste natuur maakt mensen gelukkiger en gezonder en de economie veerkrachtiger. Neem de recreatiesector: Zeeland is populair bij het publiek omdat ze bekend staat als een groenblauwe oase, dat alleen al is het verdienfundament. En als natuur floreert, ontstaat er ook weer ruimte om ontwikkelingen toe te staan. Het is nodig dat natuurversterking centraal

staat bij ruimtelijke ontwikkeling, landbouw en recreatie. De natuur is de grondwaarde om op een prettige manier te kunnen wonen en werken in de Zuidwestelijke Delta. Dus ja, het is niet alleen interessant, het is zelfs nodig om te investeren in de Zeeuwse natuur en een gezonde leefomgeving. Niet alleen in een uitbreiding in oppervlakte, maar ook door gebieden te verbinden en de natuurlijke overgangen tussen water en land te herstellen. We denken nu vaak in hokjes van eigendom en bevoegdheid, terwijl natuur in feite grenzeloos is en de vrijheid nodig heeft om mee te bewegen met veranderingen in klimaat en zeespiegelstijging.”

Zeeland telt 211.173 hectare aan Natura 2000-gebied

Staat Zeeland 2050 op gespannen voet met de natuur, met meer inwoners en meer bedrijvigheid?

“Alleen door de natuurlijke rijkdom in de provincie te koesteren en te versterken, kunnen we ervoor zorgen dat Zeeland aantrekkelijk blijft voor huidige én toekomstige generaties. Zoals de eerste versie van Zeeland 2050 op me overkwam, was het wel heel beperkt ingestoken. Ik las vooral over groei, voor economie en voorzieningen.

Zeeland als stopcontact voor Europa, waarbij we vooral insteken op energietransitie om de industrie in stand te houden. Dat is wat mij betreft geen structurele oplossing. Juist door nu te investeren in natuur voorkom je veel hogere maatschappelijke kosten later. Denk bijvoorbeeld aan de Westerschelde. Als we die blijven gebruiken voor lozingen van Pfas en staalslakken, ruimte blijven innemen voor bijvoorbeeld de energietransitie en blijven verdiepen voor steeds grotere schepen, worden leefgebieden weggedrukt. Dan ontstaat nog meer druk op de biodiversiteit en het ecosysteem. Op die manier vervuilen we ons eigen nest. Mensen willen er nu al niet meer in zwemmen of zeekraal plukken. Als we zorgen voor de basis, kunnen we de economie ook versterken.”

Hoe ziet de ideale situatie in 2050 eruit?

“Een robuuste, biodiverse delta waar mens en natuur in balans samenleven. Het fundament is een gezond ecosysteem, waarop een gezonde economie kan leunen. De delta is van origine een gebied van overvloed. In deze toekomst zijn getijden en estuariene dynamiek in Zeeland hersteld, is de landbouw duurzaam en natuurverrijkend en wordt er natuurinclusief gebouwd in steden en dorpen. Natuurgebieden zijn verbonden met stadsnatuur, de natuur is voor iedereen toegankelijk en de Delta wordt gekoesterd en niet uitgeput.”

Wat is er nodig om dat ideaal te bereiken?

“Laten we vanaf nu beginnen met het op orde maken van het ecosysteem. Dus dit keer eens iets geven in plaats van alleen maar nemen. We zijn gewend steeds iets te pakken en daarna te compenseren, maar dan loop je altijd achter de feiten aan en blijft het een ongezonde cirkel. Natuur is veerkrachtig. Als we haar nu de ruimte geven, gaat ze floreren. Dat geeft de juiste bedding voor nieuwe groei. Daarvoor is het nodig dat we de natuurlijke dynamiek zoals de getijden herstellen. Dat we investeren in natuurinclusieve landbouw en bouw. Dat we beleidskeuzes maken die het ecosysteem als basis nemen en dat we inwoners en toeristen bewustmaken van het belang van de natuur. Het is verder nodig dat we stoppen met het lozen van gevaarlijke en ongezonde stoffen en dat overheden, boeren, bedrijven, burgers en natuurorganisaties meer samenwerken om onze leefruimte zorgvuldig in te vullen.”